Multi-Tenancy¶

Genel Bakış¶

Multi-tenancy, tek bir uygulama örneğinin birden fazla müşteriye (tenant) hizmet verdiği bir mimari yaklaşımdır. Her tenant, verisini ve yapılandırmasını yalıtılmış biçimde kullanırken aynı altyapıyı paylaşır. Bu model, SaaS (Software as a Service) ürünlerinin temel taşını oluşturur ve kaynak kullanımını optimize ederken operasyonel maliyetleri düşürür.

.NET ekosisteminde multi-tenancy uygulamak; tenant çözümleme (resolution), veri izolasyonu, kimlik doğrulama, yetkilendirme ve yapılandırma yönetimi gibi birçok katmanı kapsar. Senior seviye mühendislerin bu katmanları doğru tasarlayabilmesi beklenir.

Kapsanan Konular¶

1. Veri İzolasyonu (Data Isolation)¶

Tenant verilerini birbirinden ayırmanın üç temel stratejisi ve bunların EF Core ile uygulanması.

Öğrenilecekler: - Database-per-tenant modeli - Schema-per-tenant modeli - Row-level isolation (paylaşımlı tablo) modeli - EF Core Global Query Filters ile otomatik tenant filtreleme - Tenant bazlı connection string yönetimi - Veri izolasyonu güvenlik riskleri

2. Tenant Çözümleme (Tenant Resolution)¶

Gelen HTTP isteğinin hangi tenant'a ait olduğunun belirlenmesi.

Öğrenilecekler: - Subdomain tabanlı çözümleme (acme.myapp.com) - HTTP header tabanlı çözümleme (X-Tenant-Id) - JWT claim tabanlı çözümleme - ASP.NET Core Middleware ile tenant context yönetimi - IHttpContextAccessor ile tenant bilgisine erişim - Tenant bulunamadığında hata yönetimi

Neden Önemli?¶

1. SaaS Ürün Geliştirme¶

Tek bir deployment ile çok sayıda müşteriye hizmet
Altyapı maliyetlerini müşteriler arasında paylaştırma
Merkezi güncelleme ve bakım kolaylığı
Hızlı onboarding süreçleri

2. Veri Güvenliği ve Uyumluluk¶

Tenant verilerinin sızdırılmaması kritik bir güvenlik gereksinimidir
GDPR, KVKK gibi düzenlemeler veri yalıtımını zorunlu kılabilir
Denetim izlerinin (audit trail) tenant bazlı tutulması
Veri konum gereksinimleri (data residency)

3. Ölçeklenebilirlik¶

Yük artışında yalnızca ilgili tenant'ın kaynakları büyütülebilir
Büyük tenant'lar için ayrı veritabanı sağlanabilir
Tenant bazlı performans izleme ve kota yönetimi

4. Operasyonel Verimlilik¶

Tek kod tabanı, tek deployment pipeline
Tenant başına yapılandırma esnekliği (feature flags, limits)
Merkezi monitoring ve log yönetimi

Mimari Modeller¶

Tam İzolasyon (Silo Modeli)¶

Her tenant için ayrı uygulama örneği ve veritabanı. En yüksek izolasyon, en yüksek maliyet.

Tenant A → App Instance A → Database A
Tenant B → App Instance B → Database B

Havuz Modeli (Pool Modeli)¶

Tüm tenant'lar aynı uygulama örneğini ve veritabanını paylaşır. En düşük maliyet, en düşük izolasyon.

Tenant A ↘
Tenant B → Shared App Instance → Shared Database (tenant_id kolonu)
Tenant C ↗

Köprü Modeli (Bridge Modeli)¶

Uygulama paylaşımlı, veritabanı tenant başına ayrı (database-per-tenant) ya da schema-per-tenant.

Tenant A ↘                    → Database A
Tenant B → Shared App Instance → Database B
Tenant C ↗                    → Database C

Temel Kavramlar¶

ITenantContext Arayüzü¶

public interface ITenantContext
{
    string TenantId { get; }
    string TenantName { get; }
    bool IsResolved { get; }
}

public class TenantContext : ITenantContext
{
    public string TenantId { get; set; } = string.Empty;
    public string TenantName { get; set; } = string.Empty;
    public bool IsResolved { get; set; }
}

Tenant Modeli¶

public class Tenant
{
    public string Id { get; set; } = string.Empty;
    public string Name { get; set; } = string.Empty;
    public string Subdomain { get; set; } = string.Empty;
    public string ConnectionString { get; set; } = string.Empty;
    public bool IsActive { get; set; }
    public TenantPlan Plan { get; set; }
    public DateTime CreatedAt { get; set; }
}

public enum TenantPlan
{
    Free,
    Starter,
    Professional,
    Enterprise
}

ITenantStore Arayüzü¶

public interface ITenantStore
{
    Task<Tenant?> GetByIdAsync(string tenantId, CancellationToken cancellationToken = default);
    Task<Tenant?> GetBySubdomainAsync(string subdomain, CancellationToken cancellationToken = default);
    Task<IReadOnlyList<Tenant>> GetAllActiveAsync(CancellationToken cancellationToken = default);
}

Mülakat Soruları¶

1. Soru: Multi-tenancy nedir ve neden tercih edilir?¶

Cevap: Multi-tenancy, tek bir yazılım örneğinin birden fazla müşteriye (tenant) hizmet verdiği mimari yaklaşımdır. Tercih edilme sebepleri şunlardır: altyapı maliyetleri paylaşılır, kod tabanı tekleşir, merkezi güncelleme sağlanır ve yeni müşteri onboarding'i hızlanır. Özellikle SaaS ürünlerde temel tercih nedeni, ölçek ekonomisinden yararlanmaktır.

2. Soru: Single-tenancy ile multi-tenancy arasındaki fark nedir?¶

Cevap: Single-tenancy'de her müşteri için ayrı bir uygulama ve veritabanı kurulumu yapılır; bu en yüksek izolasyonu sağlar ancak maliyeti yüksektir. Multi-tenancy'de kaynaklar paylaşılır; bu maliyet avantajı getirir ancak doğru veri izolasyonu tasarımını zorunlu kılar. Single-tenancy genellikle finans, sağlık gibi yüksek düzenleyici gereksinimleri olan sektörlerde tercih edilir.

3. Soru: Veri izolasyon stratejileri nelerdir?¶

Cevap: Üç ana strateji vardır: - Database-per-tenant: Her tenant'ın kendi veritabanı bulunur. En güçlü izolasyon, en yüksek kaynak kullanımı. - Schema-per-tenant: Aynı veritabanı sunucusunda her tenant için ayrı şema. Orta düzey izolasyon. - Row-level isolation: Tek veritabanında tüm tablolara TenantId kolonu eklenir. En düşük maliyet, yazılımsal izolasyon gerektirir.

4. Soru: Tenant çözümleme (resolution) nedir?¶

Cevap: Her HTTP isteğinin hangi tenant'a ait olduğunun belirlenmesi sürecidir. Yaygın yöntemler: subdomaine göre (acme.app.com), HTTP header'a göre (X-Tenant-Id: acme), URL path segment'e göre (/tenants/acme/api/...) veya JWT token içindeki claim'e göre çözümleme.

5. Soru: EF Core'da multi-tenancy nasıl uygulanır?¶

Cevap: EF Core'da Global Query Filters özelliği ile her DbSet sorgusuna otomatik olarak WHERE TenantId = @currentTenantId koşulu eklenir. DbContext constructor'ında ITenantContext inject edilerek filtreler yapılandırılır. Böylece her sorgu otomatik olarak o anki tenant'a kısıtlanır ve tenant verisi sızıntısı önlenir.

6. Soru: Multi-tenancy'de karşılaşılan yaygın güvenlik riskleri nelerdir?¶

Cevap: - Tenant sızıntısı: Yanlış filtreleme sonucu farklı tenant verilerinin görülmesi. - Tenant spoofing: Kötü niyetli kullanıcının başka tenant ID'si ile istek atması. - Shared secret exposure: Ortak kullanılan şifreleme anahtarlarının tüm tenant'ları etkilemesi. - Cache poisoning: Önbellekte tenant-agnostik key kullanılması.

Çözümler: JWT claim doğrulaması, Global Query Filters, tenant-scope cache key'leri ve audit logging.