Indexing ve Query Optimization

Doğru indexleme ve sorgu optimizasyonu veritabanı performansının temelidir; eksik veya yanlış index’ler yavaş sorgulara ve kaynak israfına yol açar.

---

1. Index Tanımlamamak

❌ Yanlış Kullanım: Sık sorgulanan alanlarda index olmadan çalışmak.

public class AppDbContext : DbContext
{
    public DbSet<Order> Orders { get; set; }
}

// Her sorguda full table scan
var orders = await _context.Orders
    .Where(o => o.CustomerId == customerId && o.Status == "Active")
    .ToListAsync();

✅ İdeal Kullanım: Sorgu pattern’lerine göre index tanımlayın.

public class AppDbContext : DbContext
{
    protected override void OnModelCreating(ModelBuilder modelBuilder)
    {
        modelBuilder.Entity<Order>(entity =>
        {
            // Tek alan index
            entity.HasIndex(o => o.CustomerId);

            // Composite index (sık kullanılan filtre kombinasyonu)
            entity.HasIndex(o => new { o.CustomerId, o.Status })
                .HasDatabaseName("IX_Orders_CustomerId_Status");

            // Unique index
            entity.HasIndex(o => o.OrderNumber).IsUnique();

            // Filtered index (sadece aktif kayıtlar)
            entity.HasIndex(o => o.CreatedAt)
                .HasFilter("[Status] = 'Active'")
                .HasDatabaseName("IX_Orders_CreatedAt_ActiveOnly");
        });
    }
}

---

2. Select * ile Tüm Alanları Çekmek

❌ Yanlış Kullanım: İhtiyaç dışı alanları sorgulamak.

var orders = await _context.Orders
    .Include(o => o.Customer)
    .Include(o => o.OrderItems)
        .ThenInclude(oi => oi.Product)
    .Where(o => o.CustomerId == customerId)
    .ToListAsync();
// Tüm navigation property'ler ve alanlar çekilir

✅ İdeal Kullanım: Projection ile sadece gerekli alanları seçin.

var orders = await _context.Orders
    .Where(o => o.CustomerId == customerId)
    .Select(o => new OrderSummaryDto
    {
        Id = o.Id,
        OrderNumber = o.OrderNumber,
        TotalAmount = o.OrderItems.Sum(oi => oi.Price * oi.Quantity),
        CustomerName = o.Customer.Name,
        ItemCount = o.OrderItems.Count,
        CreatedAt = o.CreatedAt
    })
    .ToListAsync();
// Tek sorgu, sadece gerekli alanlar, JOIN otomatik

---

3. Tracking’i Gereksiz Yere Açık Bırakmak

❌ Yanlış Kullanım: Read-only sorgularda change tracking aktif.

var products = await _context.Products
    .Where(p => p.IsActive)
    .ToListAsync(); // Change tracker tüm entity'leri izler
// Sadece okuma yapılacak ama bellek ve CPU harcanır

✅ İdeal Kullanım: Read-only sorgularda AsNoTracking kullanın.

// Tek sorguda
var products = await _context.Products
    .AsNoTracking()
    .Where(p => p.IsActive)
    .ToListAsync();

// DbContext seviyesinde (read-only context)
public class ReadOnlyDbContext : DbContext
{
    public ReadOnlyDbContext(DbContextOptions<ReadOnlyDbContext> options)
        : base(options)
    {
        ChangeTracker.QueryTrackingBehavior = QueryTrackingBehavior.NoTracking;
        ChangeTracker.AutoDetectChangesEnabled = false;
    }
}

// Kayıt
builder.Services.AddDbContext<ReadOnlyDbContext>(options =>
    options.UseSqlServer(connectionString)
           .UseQueryTrackingBehavior(QueryTrackingBehavior.NoTracking));

---

4. N+1 Sorgu Problemi

❌ Yanlış Kullanım: Döngü içinde veritabanı sorgusu yapmak.

var categories = await _context.Categories.ToListAsync();
foreach (var category in categories)
{
    var productCount = await _context.Products
        .CountAsync(p => p.CategoryId == category.Id); // N sorgu
    category.ProductCount = productCount;
}

✅ İdeal Kullanım: Tek sorguda tüm veriyi çekin.

var categories = await _context.Categories
    .Select(c => new CategoryDto
    {
        Id = c.Id,
        Name = c.Name,
        ProductCount = c.Products.Count
    })
    .ToListAsync(); // Tek sorgu, SQL GROUP BY

// Veya GroupBy ile
var productCounts = await _context.Products
    .GroupBy(p => p.CategoryId)
    .Select(g => new { CategoryId = g.Key, Count = g.Count() })
    .ToDictionaryAsync(x => x.CategoryId, x => x.Count);

---

5. Raw SQL’i Güvensiz Kullanmak

❌ Yanlış Kullanım: String interpolation ile SQL injection riski.

var products = await _context.Products
    .FromSqlRaw($"SELECT * FROM Products WHERE Name LIKE '%{searchTerm}%'")
    .ToListAsync();
// SQL Injection: searchTerm = "'; DROP TABLE Products; --"

✅ İdeal Kullanım: Parametreli sorgular veya FromSqlInterpolated kullanın.

// Parametreli sorgu
var products = await _context.Products
    .FromSqlInterpolated(
        $"SELECT * FROM Products WHERE Name LIKE {'%' + searchTerm + '%'}")
    .ToListAsync();

// Veya LINQ ile (daha güvenli)
var products = await _context.Products
    .Where(p => EF.Functions.Like(p.Name, $"%{searchTerm}%"))
    .ToListAsync();

// Karmaşık sorgular için stored procedure
var report = await _context.Database
    .SqlQueryRaw<SalesReport>(
        "EXEC sp_GetSalesReport @StartDate, @EndDate",
        new SqlParameter("@StartDate", startDate),
        new SqlParameter("@EndDate", endDate))
    .ToListAsync();